Door de kruisende blik van Sébastien Boussois, doctor in de politieke wetenschappen en specialist in geopolitiek, van Sven Biscop, directeur van het Koninklijk Egmontinstituut, en van voorzitter Georges‑Louis Bouchez liet deze conferentie, gemodereerd door Corentin de Salle, wetenschappelijk directeur van het Centre Jean Gol, zien dat wij zijn terechtgekomen in een wereld die opnieuw brutaal en multipolair is geworden, waar imperiale logica’s, invloedssferen en de concurrentie tussen grootmachten opnieuw het verloop van de gebeurtenissen bepalen. De centrale inzet: kan Europa zijn soevereiniteit en belangen nog verdedigen, of is het ertoe veroordeeld het commentaar te leveren bij de geschiedenis die anderen in zijn plaats schrijven?
In zijn rol als moderator herinnerde Corentin de Salle eraan dat “de wereldorde aan diggelen is geslagen” en structureerde hij het gesprek rond vragen als “hoe zijn we hier beland?”, de impact van de oorlogen op Europa, het vermogen om “te concurreren met de grootmachten” en de manier waarop “Europa zich opnieuw moet positioneren op het wereldschaakbord”.
Voor Sébastien Boussois, doctor in de politieke wetenschappen en specialist in geopolitiek, “zijn we geëvolueerd van verenigde naties naar globaal gezien verdeelde naties”, in een internationaal systeem uit 1945 dat hij beschouwt als “in volle verandering” en grotendeels “verouderd”. Hij schetst een wereld waarin staten niet langer alleen op het toneel staan (grote bedrijven, GAFAM, terroristische organisaties en “virtuele staten” maken het spel complexer) en waarin we een echte “de‑verwestersing van de wereld” zien, gedragen door de opkomst van de BRICS en het mondiale Zuiden. De terugkeer van Donald Trump in het Witte Huis is niet de oorsprong van deze omwenteling, maar een versneller van een diepere beweging: “De terugkeer van Donald Trump heeft dit proces niet ingeluid […] Poetin doet hetzelfde, China doet vandaag hetzelfde en Iran doet precies hetzelfde.”
Sven Biscop, directeur van het Koninklijk Egmontinstituut, stelde op zijn beurt zijn diagnose over de evolutie van de trans-Atlantische relatie: “De Verenigde Staten zijn in hun buitenlands beleid een normaal land aan het worden. En helaas is dat slecht nieuws.” Gewend aan een “special relationship” met Washington ontdekt Europa dat zijn eeuwige bondgenoot er niet meer voor terugschrikt om “illegale” tarieven op te leggen, om Groenland “op te eisen” of om de “Europese patriottische partijen” te steunen, “wat wij de fascisten, de racisten van de extreemrechtse kant noemen”. Volgens hem zou het een fout zijn te reageren met vluchten of zich onderwerpen: integendeel, het komt erop aan “met waardigheid rode lijnen te trekken” en te aanvaarden dat Europa “zijn lot in eigen handen neemt” door te stoppen zich te gedragen als een “Atlantisch protectoraat”.
Georges‑Louis Bouchez, voorzitter van de Mouvement Réformateur en van het Centre Jean Gol, plaatste deze omwenteling in een bredere context: “Trump is een symptoom, een versneller, een versterker”, niet de oorzaak van het Amerikaanse disengagement. Al meer dan 15 jaar beschouwen de Verenigde Staten China als hun echte “uitdager” en heroriënteren zij hun volledige strategie in die richting. Tegenover deze twee imperia bevindt Europa zich volgens hem in een situatie van veralgemeende afhankelijkheid: “We hebben de Verenigde Staten nodig voor onze defensie, de Arabische landen en Rusland voor onze energie, en China voor onze industrie.” Soevereiniteit herwinnen betekent volgens hem de taal van de werkelijkheid spreken, met name op het vlak van energie.
Tussen een diagnose zonder toegevingen en hoopvolle accenten tekende de conferentie de contouren van een historische keuze: de marginalisering aanvaarden of opnieuw een macht worden die in staat is haar democratisch model, haar levensstandaard en haar beslissingsvrijheid te verdedigen.
Om deze reflectie verder te zetten en het volledige gesprek tussen Sébastien Boussois, Sven Biscop en Georges‑Louis Bouchez te beluisteren, nodigen wij u uit de volledige conferentie te bekijken op onze kanalen.
